Jak działają alergeny?
Alergeny zapachowe wywołują reakcje alergiczne najczęściej.
Według szacunków 1-3% populacji generalnej cierpi na alergię kontaktową na składniki zapachowe. Około 16% pacjentów z wypryskiem – egzemą – w populacji europejskiej jest uczulonych na alergeny zapachowe.
Alergeny zapachowe mogą wywoływać reakcje uczuleniowe w obrębie skóry. W większości są to reaktywne niskocząsteczkowe substancje chemiczne. Działają one na zasadzie haptenów – mogą powodować odpowiedź odpornościową po połączeniu z odpowiednimi białkami. Istota działania alergenów najczęściej polega zatem na związaniu haptenu ze specyficznymi białkami obecnymi w skórze. Skutkiem tego jest reakcja alergiczna. Niektóre z alergenów wymagają wcześniejszej aktywacji, np. chemicznej lub enzymatycznej, aby wywołać alergię. Reakcje nadwrażliwości mogą się objawiać w różnorodny sposób, głównie poprzez alergiczne kontaktowe zapalenie skóry.
Najczęstsze alergeny w kosmetykach – lista
Najważniejszym aktem prawnym regulującym zasady wprowadzania kosmetyków do obrotu i ich dystrybucję na terenie Unii Europejskiej jest Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1223/2009 z dnia 30 listopada 2009 roku dotyczące produktów kosmetycznych. Opisuje ono również, które alergeny zapachowe powinny być obowiązkowo oznakowane na etykiecie produktu kosmetycznego.
Dany alergen musi być wymieniony w składzie INCI na etykiecie kosmetyku, jeśli przekracza stężenie:
- 0,01% w produkcie spłukiwanym (np. mydło lub żel pod prysznic),
- 0,001% w kosmetyku niespłukiwanym, pozostającym na skórze (np. krem do twarzy, balsam do ciała).
Alergeny podlegające obowiązkowemu oznakowaniu są wymienione w załączniku III Rozporządzenia 1223/2009.
Początkowo do grupy tej należało 26 alergenów pochodzących z syntetycznych kompozycji zapachowych, olejków eterycznych i ekstraktów, w tym:
- Alpha-Isomethyl Ionone,
- Amyl Cinnamal,
- Amyl Cinnamyl Alcohol,
- Anise Alcohol,
- Benzyl Alcohol,
- Benzyl Benzoate,
- Benzyl Cinnamate,
- Benzyl Salicylate,
- Butylphenyl Methylpropional,
- Cinnamal,
- Cinnamyl Alcohol,
- Citral,
- Citronellol,
- Coumarin,
- Eugenol,
- Evernia Prunastri Extract,
- Evernia Furfuracea Extract,
- Farnesol,
- Geraniol,
- Hexyl Cinnamal,
- Hydroxycitronellal,
- Hydroksyisohexyl 3-Cyclohexene Carboxaldehyde,
- Isoeugenol,
- Limonene,
- Linalool,
- Methyl 2-Octynoate.
W międzyczasie lista ta skróciła się o 2 alergeny: Hydroksyisohexyl 3-Cyclohexene Carboxaldehyde (lyral; HICC) oraz Butylphenyl Methylpropional [lilial; aldehyd 2-(4-tert-butylobenzylo)propionowy)]. Zostały one objęte zakazem stosowania w kosmetykach. Aktualnie producenci kosmetyków mają więc obowiązek wymieniania na etykietach 24 alergenów z powyższej listy. Te alergeny to substancje, dla których odnotowywano dużą ilość reakcji uczuleniowych wśród konsumentów kosmetyków.
Zwróćmy uwagę, że do grupy najczęstszych alergenów należą substancje pochodzenia:
- naturalnego (np. Limonene zawarty w olejkach cytrusowych, Linalool obecny w olejkach lawendowych),
- syntetycznego (Alpha-Isomethyl Ionone, Amyl Cinnamal, Amyl Cinnamyl Alcohol, Hydroxycitronellal, Methyl 2-Octynoate).
Niektóre z nich występują w naturze, ale mogą być również otrzymywane syntetycznie (Benzyl Alcohol). Jednak zdecydowana większość alergenów to substancje występujące naturalnie w roślinach jako składniki olejków eterycznych.
Należą do nich:
- Anise Alcohol – obecny w olejku anyżowym i absolucie waniliowym;
- Benzyl Benzoate – występuje m.in. w balsamie peruwiańskim, olejku jaśminowym i ylang-ylang;
- Benzyl Cinnamate – występuje w balsamie peruwiańskim i styraksie;
- Benzyl Salicylate – obecny w olejku ylang-ylang, goździkowym i tuberozowym;
- Cinnamal – występuje w dużych ilościach w olejku z kory i liści cynamonowca wonnego;
- Cinnamyl Alcohol – obecny w absolucie z hiacyntu i narcyza, olejku z liści cynamonowca wonnego;
- Citral – występuje m.in. w olejku trawy cytrynowej, drzewa herbacianego, werbenowym, melisowym, bazyliowym, tymiankowym;
- Citronellol – obecny w olejkach eterycznych wielu roślin, m.in. niektórych gatunków róży, melisy, trawy cytrynowej, liściach cytryny, geranium i pomarańczy;
- Coumarin – składnik olejku lawendowego, cynamonowego i narcyzowego;
- Eugenol – występuje w olejku goździkowym, cynamonowym, bazyliowym, jaśminowym i różanym;
- Evernia Furfuracea Extract – ekstrakt mchu drzewnego;
- Evernia Prunastri Extract – ekstrakt mchu dębowego;
- Farnesol – obecny m.in. w piżmie, olejku drzewa sandałowego, neroli, ylang-ylang, różanym i palmaroza;
- Geraniol – występuje w olejku bergamotowym, różanym, trawy cytrynowej, tymiankowym i lawendowym;
- Hexyl Cinnamal – występuje np. w olejku rumiankowym;
- Isoeugenol – obecny w olejku tatarakowym, bazyliowym, ylang-ylang, goździkowym;
- Limonene – powszechnie występujący w skórkach owoców cytrusowych, np. pomarańczy słodkiej, grejpfruta, cytryny, limonki i mandarynki;
- Linalool – obecny w olejku drzewa różanego, kolendrowym, tymiankowym, bazyliowym, lawendowym i neroli.
Komentarze